U starim, prekosovskim crkvenim kalendarima današnjeg dana se praznovao sv. Vid i prorok Amos. Prorok Amos živeo je u 8. veku pre Hrista i pominje se u Starom Zavetu. Kult sv. mučenika Vida (ili Vita) je rasprostranjen kako na Istoku, tako i na Zapadu.

Otuda u narodu odomaćen naziv Vidovdan. Bio je rodom sa Sicilije, živeo je u vreme cara Dioklecijana. Postradao kao dečak za ime Hristovo. Poštovan među Slovenima, jedna ruka mu se nalazi u Pragu. U Sloveniji ima 76 hramova njemu posvećenih. Na Zapadu su ga za patrona uzeli lekari, kotlari, pivari, glumci, gluvonemi.

Međutim, kako je na taj dan 1389. bila Kosovska bitka, u kojoj je srpski knez Lazar Hrebeljanović u odbrani slobode i vere pravoslavne mučenički postradao, već nekoliko godina posle toga događaja, ovaj dan je bio posvećen svetoj uspomeni na njega.

 

Sveti knez se rodio 1329. godine u Prilepcu kod Novog Brda i ženidbom sa Milicom iz loze Nemanjine postao vladar srpske zemlje oko triju Morava, kasnije i u južnijim krajevima.

Gradio je i obnavljao mnoge crkve i manastire. Sa crkvenim velikodostojnicima radio na uklanjanju anateme Carigradske patrijaršije izrečene u vreme cara Dušana. Ona je konačno 1375. ukinuta. Mnogo je pomagao svetogorske manastire, posebno Hilandar i ruski sv. Pantelejmon. Ugroženim srpskim zemljama posle Maričke bitke, 1371. pretila je opasnost od Turaka.

Do odlučujućeg okršaja došlo je na Kosovu polju, u utorak, na Vidovdan, kada je i prorok Amos, slava kneževa. Tu je pao sa većim delom svoje vojske.

Telo mu je prenošeno vekovima, iz mesta u mesto, iz crkve u crkvu, prateći tragediju i seobe Srba, osvećujući srpske zemlje i dajući snage narodu. Stiglo je do Sent-Andreje, da bi se najduže zadržalo u Vrdniku, sremskoj Ravanici.

U Drugom svetskom ratu je usled opasnosti od uništenja, 1942. odneto u Beograd, zahvaljujući zemunskom gradonačelniku, domaćem Nemcu Hansu Mozeru. Tu se nalazilo u sabornoj crkvi do 600. godišnjice Kosovske bitke, kad je svečano preneto u njegovu zadužbinu, Ravanicu kod Ćuprije.

Na ovaj dan Srpska pravoslavna crkva pominje i sve mučenike srpske, od Kosova do danas, koji su život dali na razne načine za veru pravoslavnu. 

Na Vidovdan, odlukom Svetog arhijerejskog Sabora Srpske crkve od 1969. godine, proslavlja se i uspomena svih novomučenika srpskih, njih 7.000, i peva im se posebna služba, koju je sastavio sv. Vladika Nikolaj.

Vidovdan se proslavlja dostojanstveno, mirno, bez veselja. Danas se u srpskim hramovima služi i parastos svima vojnicima palim na bojnom polju, za „krst časni i slobodu zlatnu“.

Kako je u toku Petrovski post, i ovog dana se ne mrsi.

Scroll to top