Na našem tlu mogu se videti sačuvani ostaci čak iz perioda 9.500 godina pre nove ere, kroz vredna arheološka nalazišta pod zaštitom države i UNESCO-a povešće vas iskusni vodiči, a predah možete da napravite u nekom od restorana u blizini. Zato ovaj lep i topao vikend neka bude u znaku istorije i arheologije, a mi vam dajemo predloge za 10 lokaliteta širom Srbije i važne servisne informacije koje će vam biti potrebne prilikom planiranja ovakvog izleta.

 

Gamzigrad - Feliks Romulijana

Gde se nalazi: 5 km od Zaječara

Šta možete da vidite: Antička rimska palata Feliks Romulijane, već deset godina se nalazi na listi UNESCO svetske baštine. Gamzigrad predstavlja rezidenciju rimskog cara Gaja Valerija Maksimilijana Galerija, koja nikada nije završena, a ime je dobila po njegovoj majci Romulijani. Prostire se na 6,5 hektara i ima oko 20 utvrđenih kula. Palata stoji "rame uz rame" sa carskim palatama u Splitu, Solunu, Maloj Aziji i Siciliji.

Korisne informacije: Ulaznice i suveniri se kupuju u samom utvrđenju, a put do Gamzigrada je veoma dobro označen i možete ga pronaći i iz centra Zaječara. Obratite pažnju i na brdo iznad utvrđenja, jer se tamo nalaze grobnice Gaja Valerija i njegove majke, a odatle ćete imati i odličan pogleded na celo arheološko nalazište i na Zaječar. Radno vreme u sezoni (od 1. aprila do 30. oktobra) je svakog dana od 8 do 20 sati, a cena ulaznice za odrasle je 300 dinara. Vodiči rade samo u sezoni.

Viminacijum

*Foto: E. Čonkić, I.Č. / RAS Srbija

Gde se nalazi: 12 km od Požarevca

Šta možete da vidite: Viminacijum, rimski vojni logor i grad, nalazi se u blizini Starog Kostolca. Nastao je u prvom veku i trajao do početka 7. veka. Viminacijum je bio jedan od najznačajnijih legijskih logora na Dunavu, a neko vreme je bio i glavni grad rimske provincije Gornje Mezije, koja je obuhvatala najveći deo Srbije, severnu Makedoniju i deo severozapadne Bugarske.

Korisne informacije: Prosečno trajanje posete je dva i po sata, svi obilasci su isključivo u pratnji vodiča Arheološkog parka. Ukoliko idete autoputem E-75, skrenite 35 kilometara nakon odvajanja za Požarevac. Vozom nije moguće prići, a ne postoji ni direktna autobuska linija. Moguće je doći do Požarevca i odatle, lokalnim prevozom do stanice "Termoelektrana Kostolac B" koja se nalazi u neposrednoj blizini parka. Parking za kola i autobuse je besplatan, a vodiči rade i na srpskom i na engleskom jeziku. Radno vreme (ne radi samo 1. januara) od maja do septembra je od 9 do 19 sati, ostalim mesecima skraćeno. Individualna cena ulaznice je 500 dinara, grupna je 400. Deca do 10 godina ne plaćaju ulaz, a penzioneri i studenti treba da izdvoje 300 dinara.

 

Sirmium - Carska palata

*Foto: Gianluca Baronchelli / Promo

Gde se nalazi: Sremska Mitrovica

Šta možete da vidite: Na prostoru današnje Sremske Mitrovice nalazio se antički grad i jedna od četiri prestonice Rimskog carstva. Prvi put se pominje u 4. veku pre nove ere, a do danas su očuvani ostaci kupatila, nekropole, horeuma, trgovačkih i zanatskih centara. Od 1990. godine Sirmium je proglašen arheološkim nalazištem od izuzetnog značaja. Na lokalitetu Glac, nedaleko od Sremske Mitrovice nalazi se još neiskpana palata imperatora Maksimilijana Herkulija.

Korisne informacije: U cenu ulaznice je uračunat i vodič kroz Carsku palatu. Radno vreme se može prilagoditi većim grupama posetilaca, a za grupne posete je potrebno unapred rezervisati termin. U okviru vizitorskog centra, posetiocima su na raspolaganju info centar, suvenirnica i kafe. Nije ceo objekat prilagođen osobama u invalidskim kolicima. Radno vreme je svakog dana od 9 do 17 sati, a cena ulaznice za odrasle je 150 dinara. Deca i penzioneri plaćaju kartu 100 dinara.

Lepenski vir

*Foto: Zoran Lonačerević / RAS Srbija

Gde se nalazi: 15 km od Donjeg Milanovca

Šta možete da vidite: Jedno od najvećih i najznačajnijih mezolitskih i neolitskih arheoloških nalazišta, nalazi se na desnoj obali Dunava u Đerdapskoj klisuri. Tamo se nalazilo sedište jedne od najvažnijih i najsloženijih kultura praistorije. Tokom iskopavanja otkriveno je sedam naselja i 136 objekata, kako stambenih tako i sakralnih, izgrađenih u periodu od 9.500 do 7.200 godine pre naše ere, a zatim u ranom i srednjem neolitu, od oko 6.250 do 5.500 godine pre naše ere. 

Korisne informacije: Na samom ulazu se parkiraju kola i autobusi, odakle vodi pešačka staza to arheološkog nalazišta. Pre toga, posetioci mogu da posete dva restorana koji trvrde da imaju odličan pogled na reku. Radno vreme, od maja do avgusta, je od 9 do 20 sati, a u sepembru od 9 do 18 sati (ostalim mesecima skraćeno). Cena ulaznice za odrasle je 450 dinara, grupna je 350, a za decu do 15 godina je 250 dinara.

   

Medijana

*Foto: K. Kamenov / RAS Srbija

Gde se nalazi: Istočni deo Niša

Šta možete da vidite: Rimska Medijana, danas arheološki park na pola puta za Nišku Banju, nastala je za vreme cara Konstantina Velikog. Ovo rimsko naselje, odnosno kompleks letnjih rezidencija tipa urbanih vila i veliko poljoprivredno gazdinstvo, nastalo je na samom kraju 3. i početkom 4. veka. Ovo nalazište treba razlikovati od "Medijana grupe", koje je u neposrednoj blizini. Prostorni plan Medijane prikazuje vilu sa peristilom, zatim sa oktogonom i dvorištem, sa konhama, terme, žitnicu, vinski podrum, vodotoranj, baptismalni kompleks i vojničke barake.

Korisne informacije: Mozaici su i dalje nedostupni za posetioce. Grupne posete su skuplje od individualnih jer uključuju vodiča. Radno vreme: od utorka do petka od 10 do 16 sati, subota i nedelja od 10 do 15 sati, ponedeljkom ne radi. Cena ulaznice za odrasle je 150 dinara, za studente, đake i penzionere je 130. Grupne posete odrasle koštaju po 200 dinara, dok đaci, studenti i penzioneri treba da izdvoje 170 dinara.

Caričin grad

*Foto: Ekipa sa lokaliteta / Privatna arhiva

Gde se nalazi: 7 km od Lebana

Šta možete da vidite: Caričin grad, poznat i kao Justinijana Prima, datira iz 4. veka, bio je jedan od najvećih i najznačajnijih vizantijskih gradova na Balkanu. Podigao ga je veliki vizantijski Car Justinijan Prvi, u znak zahvalnosti kraju u kom se rodio. Grad je bio važan crkveni, administrativni i vojni centar, a prostirao se na 42.000 kvadratnih metara.

Korisne informacije: Potrebno je najaviti dolazak radi organizovanja vodiča. Od Lebana do Caričinog grada može da se stigne vanlinijskim autobuskim prevozom, koji radi i radnim danima i vikendom. Cena karte, u jednom smeru, je 100 dinara. Do Caričinog grada vodi putni pravac M9, lokalni put za Prekopčelice. Postoji parking i besplatan je. Nema određeno radno vreme, a cena ulaznice za odrasle je 150 dinara, dok je za đake, studente i penzionere 100 dinara. Grupna karta košta 100 dinara.

 

Tvrđava Diana

*Foto: Wikipedia

Gde se nalazi: Kartaš, ispod Hidroelektrane Đerdap

Šta možete da vidite: Stari, utvrđeni grad na obali Dunava pod zaštitom je Republike Srbije, a podignut je krajem prvog veka, za vreme cara Trajana. Na tom prostoru su otkriveni ostaci horeuma, principijuma, vojne barake, kanalizacionog odvoda i kapije prvobitnog kastruma.

Korisne informacije: Šetajući se ovim arheološkim nalazištem, naići ćete na nekoliko tabli sa planom utvrđenja i sa kratkim tekstom objašnjenja na srpskom i engleskom jeziku. Ne plaća se ulaznica za ovo arheološko nalazište, ali nema ni vodiča.

Pontes

*Foto: G.Garitan / Wikipedia

Gde se nalazi: 5 km nizvodno od Kladova

Šta možete da vidite: Ostaci Trajanovog mosta na Dunavu i rimskog kastruma Pontes, nalaze se kod sela Kostol. Most je podignut između 103. i 105. godine, delo je sirijskog arhitekte Apolodora iz Damaska. Istovremeno sa mostom, u fukciji njegove odbrane, podignuta su vojna utvrđenja Pontes na desnoj i Drobeta na levoj obali reke. Konstatovano je da je početkom 4. veka došlo do stvaranja novog koncepta unutrašnjosti Pontesa, odnosno da su na tom i okolnom prostoru formirana naselja i nekropole

Korisne informacije: Pontes se nalazi nedaleko od Trajanove table, tako da tokom jednog dana možete posetiti obe lokacije. Ulaz je besplatan, ali nema vodiča, kao ni radnog vremena. Na raspolaganju su vam table sa objašnjenjima. 

  

Trajanova tabla

*Foto: Z. Lončarević / RAS Srbija

Gde se nalazi: 2.5 km uzvodno od Tekije

Šta možete da vidite: Tabula Traiana je latinski natpis posvećen rimskom caru Trajanu, rezan na isklesanoj steni, iznad Đerdapske klisure. Ova tabla je deo rimskih spomenika na takozvanom rimskom putu, kojem pripadaju i ostaci mosta koji je Trajan sagradio preko Dunava. Ovaj spomenik potiče iz 100. do 103. godine, a nalazi se u Nacionalnom parku Đerdap kod Kladova. Sastoji se iz vertikalne table uklesane u kamenu, dužine 3,2 metra. Ukrašena je sa dva defina, ružama i orlom raširenih krila.

Korisne informacije: Tabla se nalazi na litici, nisko iznad reke, ovom vrednom spomeniku se može pristupiti samo sa vode.

Vinča - Belo Brdo

*Foto: White Writer / Wikipedia

Gde se nalazi: 14 km jugoistočno od Beograda

Šta možete da vidite: Arheološki lokalitet koji se nalazi na desnoj obali Dunava. Tamo su pronađeni ostaci najvećeg praistorijskog naselja u Srbiji i jednog od najznačajnijih neolitskih lokaliteta u Evropi. Nalazište je dobilo ime Belo brdo po svetloj boji lesne terase na kojoj se nalazi.

Korisne informacije: Iz Beograda se do arheološkog nalazišta može stići gradskim prevozom, autobuskom linijom 307. Radno vreme je od 1. aprila do 31. oktobra, a van ovog perioda posete se obavezno zakazuju. Stručna vođenja su organizovana vikendom od 10, 11.30, 13, 14.30, 16 i 17.30 časova. Cena ulaznice ne zavisi od toga da li se ide u grupnoj poseti ili ne, za odrasle stoji 200 dinara, a za studente, đake, penzionere i nezaposlene 100 dinara. Radno vreme: ponedeljkom zatvoreno, utorkom, sredom i petkom od 10 do 16 sati, četvrtkom od 12 do 18, subotom i nedeljom od 10 do 18 sati.

(BalkansPress / Blic.rs)

Scroll to top